കള്ളിച്ചെടിയിലെ ചോരചുവപ്പ് എങ്ങനെ വന്നു? ആ വെളുത്ത പൊടിയിലുണ്ട് ‘ഒളിച്ചിരിക്കുന്ന’ രഹസ്യം

ചുണ്ടുകൾക്ക് ഭംഗി നൽകുന്ന ലിസ്റ്റിക്കിനോ, അല്ലെങ്കിൽ കേക്കുകൾക്ക് മുകളിലെ ഐസിംഗിനോ എങ്ങനെയാണ് ആ ആകർഷകമായ ചുവപ്പ് നിറം ലഭിക്കുന്നത്? പലപ്പോഴും അത് വെറുമൊരു കൃത്രിമ രാസവസ്തുവാണെന്ന് നാം തെറ്റിദ്ധരിച്ചേക്കാം. ആ ചുവപ്പിന്റെ ഉറവിടം ഒരു പൂവോ, കായോ, രാസപദാർത്ഥമോ അല്ല; മറിച്ച് മധ്യ അമേരിക്കയിലെ കള്ളിച്ചെടികളിൽ ജീവിക്കുന്ന, തീരെ ചെറിയൊരു കീടമാണ്. കൊച്ചിനീൽ എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ കുഞ്ഞൻ പ്രാണിയുടെയും, അത് ലോകത്തിന് സമ്മാനിച്ച കാർമൈൻ എന്ന ചുവന്ന ചായത്തിന്റെയും കഥയാണ്.

മെക്സിക്കോയിലെയും തെക്കേ അമേരിക്കയിലെയും വരണ്ട പ്രദേശങ്ങളിൽ വളരുന്ന ഒപ്പൻഷ്യ (Opuntia) ഇനത്തിൽപ്പെട്ട കള്ളിച്ചെടികളിലാണ് ഈ കഥ തുടങ്ങുന്നത്. ഈ ചെടികളുടെ പരന്ന ഇലകളിൽ വെളുത്ത പൊടി വിതറിയതുപോലെ ചിലത് കാണാം. സൂക്ഷിച്ചു നോക്കിയാൽ അത് പൊടിയല്ല, മറിച്ച് ഡാക്റ്റിലോപിയസ് കോക്കസ് (Dactylopius coccus) എന്ന ശാസ്ത്രനാമമുള്ള കീടങ്ങളുടെ കോളനികളാണെന്ന് മനസ്സിലാകും.

കാറ്റും വെയിലുമേൽക്കാതിരിക്കാൻ ഈ കീടങ്ങൾ സ്വയം ഉൽപാദിപ്പിക്കുന്ന വെളുത്ത മെഴുകുപോലെയുള്ള ആവരണത്തിനുള്ളിലാണ് അവ ജീവിക്കുന്നത്. പുറമെ ശാന്തമായി തോന്നുമെങ്കിലും, ഇവയുടെ ഉള്ളിൽ കടുംചുവപ്പുണ്ട്. ശത്രുക്കളായ മറ്റ് പ്രാണികളിൽ നിന്ന് രക്ഷനേടാൻ പ്രകൃതി ഇവയ്ക്ക് നൽകിയ ഒരു ആയുധമാണ് കാർമിനിക് ആസിഡ്. ഈ ആസിഡാണ് പിന്നീട് നമ്മൾ കാണുന്ന കടും ചുവപ്പ് ചായമായി മാറുന്നത്.

ഈ കീടങ്ങളെ വളർത്തുന്നതും അവയിൽ നിന്ന് ചായം വേർതിരിച്ചെടുക്കുന്നതും അത എളുപ്പമുള്ള പണിയല്ല. കള്ളിച്ചെടിത്തോട്ടങ്ങളിൽ അതീവ ശ്രദ്ധയോടെയാണ് ഇവയെ പരിപാലിക്കുന്നത്. പെൺകീടങ്ങളാണ് പ്രധാനമായും ചായത്തിനായി ഉപയോഗിക്കുന്നത്. ചിറകില്ലാത്ത ഇവ കള്ളിച്ചെടിയുടെ നീര് കുടിച്ച് ഒരിടത്ത് തന്നെ സ്ഥിരമായി ഇരിക്കും. ഏകദേശം 90 ദിവസമാകുമ്പോൾ ഇവ വിളവെടുപ്പിന് പാകമാകും. കള്ളിച്ചെടിയുടെ മുള്ളുകൾക്കിടയിൽ നിന്ന് ഈ ചെറിയ കീടങ്ങളെ ബ്രഷ് ഉപയോഗിച്ച് മൃദുവായി നീക്കം ചെയ്യണം. ഒരുകിലോ ഉണങ്ങിയ കൊച്ചിനീൽ ലഭിക്കണമെങ്കിൽ ഏകദേശം 80,000 മുതൽ 1,00,000 വരെ കീടങ്ങളെ ശേഖരിക്കേണ്ടി വരും എന്നത് ഈ ജോലിയുടെ കാഠിന്യം വ്യക്തമാക്കുന്നു.

വിളവെടുത്ത കീടങ്ങളെ വെയിലത്തോ, ഓവനിലോ, അല്ലെങ്കിൽ തിളച്ച വെള്ളത്തിലോ ഇട്ട് ഉണക്കുന്നതോടെയാണ് ചായം നിർമ്മാണത്തിൻ്റെ അടുത്ത ഘട്ടം ആരംഭിക്കുന്നത്. ഉണങ്ങിയ കീടങ്ങളെ പൊടിച്ച് വെള്ളത്തിൽ തിളപ്പിക്കുന്നു. ഈ മിശ്രിതത്തിലേക്ക് അലുമിനിയം ലവണങ്ങളോ (Alum) അമോണിയയോ ചേർക്കുമ്പോഴാണ് രാസമാറ്റം നടന്ന് കടും ചുവപ്പ് നിറത്തിലുള്ള ‘കാർമൈൻ’ (Carmine) അഥവാ ‘കൊച്ചി നീൽ എക്സ്ട്രാക്റ്റ്’ രൂപപ്പെടുന്നത്. ഈ ലായനിയിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്ന കാർമിനിക് ആസിഡിന്റെ അളവും പി.എച്ച് (pH) മൂല്യവും ക്രമീകരിക്കുന്നതിലൂടെ ഓറഞ്ച് മുതൽ പർപ്പിൾ വരെയുള്ള വിവിധ വർണ്ണങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കാൻ സാധിക്കുന്നു. ഇരുമ്പിൻറെ അംശം ഇല്ലാതിരിക്കാൻ പ്രത്യേകം ശ്രദ്ധിച്ചാലേ ചായത്തിന് ശുദ്ധമായ നിറം ലഭിക്കുകയുള്ളൂ.

ഇന്ന്, കൃത്രിമ ചായങ്ങളുടെ കടന്നുകയറ്റമുണ്ടായിട്ടും കൊച്ചിനീലിന്റെ പ്രസക്ത‌ി ഒട്ടും കുറഞ്ഞിട്ടില്ല. ‘നാച്ചുറൽ’ ഉൽപ്പന്നങ്ങളോടുള്ള പ്രിയം ഏറിയതോടെ ഭക്ഷ്യ-സൗന്ദര്യവർധക വ്യവസായങ്ങൾ വീണ്ടും ഈ കീടത്തിലേക്ക് തിരിഞ്ഞിരിക്കുകയാണ്. E120 എന്ന കോഡിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ഈ ചായം ജ്യൂസുകൾ, മിഠായികൾ മാംസവിഭവങ്ങൾ എന്നിവയിൽ സുരക്ഷിതമായ കളറിംഗ് ഏജന്റായി ഉപയോഗിക്കുന്നു. കള്ളിച്ചെടിയുടെ മുള്ളുകൾക്കിടയിൽ ഒളിച്ചിരിക്കുന്ന ഈ ചെറിയ ജീവി, നൂറ്റാണ്ടുകൾക്കിപ്പുറവും മനുഷ്യന്റെ വർണ്ണപ്രപഞ്ചത്തെ ഇത്രയേറെ സ്വാധീനിക്കുന്നു എന്നത് ഒരു വലിയ കൗതുകം തന്നെയാണ്.